Zanimljivosti o Crnoj Gori (29)

Foto: Arhiva Kuja Novovića

Plemenska struktura Crne Gore mijenjala se tokom perioda turske vladavine. Najznačajnije institucije crnogorskih plemena bile su: plemenski sud i plemenski zbor (skupština svih odraslih muškaraca), a kasnije i glavarski zbor.
Plemenska organizacija Crne Gore dobila je konačnu strukturu posljednjih dece­nija XVII vijeka.
Na prostoru države Crnojevića ustalila se podjela na četiri nahije (župe): Katunsku, Ri­ječku, Crmničku i Lješansku, a sva­ka nahija dijelila se na plemena. U Katunskoj nahiji bilo je devet ple­mena: Cetinjsko pleme, Njeguši, Će­klići, Cuce, Bjelice, Ozrinići (Čevo), Pješivci, Zagarač i Komani. Cetinj­sko pleme, Njeguši, Bjelice, Cuce, Ozrinići, Pješivci i Zagarač pominju se prvi put u XV vijeku, dok se Ko­mani prvi put pominju u XIV vijeku, a Ćeklići u XVI vijeku. Riječka nahi­ja dijelila se na pet plemena: Ceklin, Kosijeri, Dobrsko Selo, Ljubotinj i Građani. Ceklinsko pleme se prvi put pominje u povelji Ivana Crnoje­vića s kraja XV vijeka, a Kosijeri i Dobrsko Selo u XVI vijeku. Prvi pomen Ljubotinja je iz XIV vijeka, a Građani se prvi put pominju počet­kom XV vijeka. U Crmničkoj nahiji bilo je sedam plemena: Boljevići, Podgor, Brčeli, Dupilo, Gluhi Do, Sotonići i Limljani. Nazivi crmničkih plemena uglavnom se javljaju u istorijskim izvorima od XIV do XVI vijeka, osim Limljana koji se prvi put navode u jednoj povelji iz 1296. godine. Za razliku od Katunske, Riječke i Crmničke nahije, za Lješansku nahiju se smatra da nije podijeljena na plemena, već da je čitava nahija jedno pleme. Istina, u jednom etnografskom članku iz 1839. godine navodi se da Lješansku nahiju čine tri plemena: Draževina, Gradac i Buronje. Razvijena ple­menska organizacija postojala je i izvan administrativne oblasti koju su Osmanlije nazivale Crnom Go­rom, odnosno, izvan oblasti koja je činila teritoriju države Crnojevića. Budući da se za vrijeme države Cr­nojevića, i kasnije, tokom osmanske vladavine, teritorija ovih plemena nalazila izvan oblasti koja se naziva­la Crna Gora, za njih se ne koristi pridjev crnogorska, iako ona to bez sumnje jesu. Umjesto tog pridjeva koristi se odrednica koja označava njihovu geografsku lokaciju (brd­ska, primorska) ili pripadnost admi­nistrativnoj cjelini (hercegovačka plemena). U brdska plemena ubra­jaju se: Bjelopavlići, Piperi, Rovca, Morača, Vasojevići, Kuči i Bratonožići. Plemena Bjelopavlići, Rov­ca, Vasojevići i Kuči pominju se pr­vi put u XV vijeku, Bratonožići vijek kasnije, a Piperi krajem XIV vijeka. U sjeverozapadnim i zapadnim oblastima današnje Crne Gore nala­zi se oblast tzv. hercegovačkih ple­mena. U hercegovačka plemena ubrajaju se: Banjani, Riđani, Grahovljani, Pivljani, Drobnjaci, Šaranci, Jezerci, Nikšići, Trebješani, Rudinjani i Župljani. Od hercego­vačkih plemena najranije se u izvo­rima javljaju Banjani, Grahovljani i Drobnjaci (XIV vijek), zatim Riđani, Rudinjani, Pivljani i Nikšići (XV vijek). Nešto kasnije formirano je pleme Jezerci (XVI vijek), a na­kon njih: Trebješani (XVII vijek), Uskoci (XVIII vijek), Šaranci i Župljani. Između Grahova i Risna nalazi se pleme Krivošije, koje je nastalo doseljavanjem stanovništva iz susjednih oblasti. Krivošije su, za razliku od većine crnogorskih ple­mena, bile pod mletačkom vlašću. Pod mletačkom vlašću su od XV do XVIII vijeka bili i Paštrovići, ple­menska zajednica u Crnogorskom primorju, koja se nalazi u priobal­nom pojasu između Budve (rt Zava­la) i Spiča (Dubovica).

Kujo Novović

NEMA KOMENTARA

Оставите одговор